تجزیه و تحلیل اخبار و تحولات اقتصادی ایران و جهان

التیام دستوری بورس

بازار سرمایه در حالی از هفته گذشته قدم در مسیر سبز گذاشته است که ناظران بازار از مصوبه مهم شورای‌عالی بورس درباره اجرای دامنه نوسان نامتقارن به عنوان اصلی‌ترین عامل اثرگذار بر تغییر روند شاخص کل نام می‌برند.

به گزارش پایگاه خبری اقتصادی معاصر، تغییر دامنه نوسان و کوچک کردن دامنه منفی موجب افزایش رغبت فعالان بازار برای خرید سهام با ریسک کمتر در هفته گذشته شد. این در حالی است که اجرای این مصوبه از امروز آغاز خواهد شد. از سوی دیگر اگر چه مصوبات اخیر شورای‌عالی بورس موجی از خوشبینی را در میان معامله‌گران به دنبال داشته است اما سعید اسلامی‌بیدگلی عضو شورای‌عالی بورس روز گذشته اعلام کرد که عمر محدودیت دامنه نوسان سهام در بورس بین منفی ۲ و مثبت ۶ درصد تنها یک ماه است. وی تصمیم محدود‌سازی دامنه نوسان و برخی دیگر از تصمیمات سازمان و شورای‌عالی بورس را موجب مثبت شدن جو چند روز اخیر در بازارسرمایه دانست. به هر روی اغلب ناظران بازار سرمایه اثرگذاری دامنه نوسان نامتقارن را کوتاه‌مدت ارزیابی می‌کنند و خواستار حذف کلی دامنه نوسان از معاملات بازار هستند.

دبیرکل کانون نهادهای سرمایه‌گذاری ایران، زمان محدود‌سازی دامنه نوسان سهام در بورس بین منفی ۲ درصد و مثبت ۶ درصد را یک ماهه دانست و گفت: تصمیم محدود کردن دامنه نوسان در برخی دیگر از بورس‌های دنیا نیز وجود دارد و برای کوتاه‌مدت اتخاذ می‌شود. اسلامی‌بیدگلی با بیان اینکه مفهوم «دامنه نوسان» به تازگی در بورس ایجاد شده است، ادامه داد: در شرایط عادی ارزش شرکت‌ها بیش از یک میزان، کاهش یا افزایش پیدا نمی‌کند که این میزان برای شرکت‌های بورسی پنج درصد بوده است. وی افزود: در زمانی که نگرانی‌های جدی برای کاهش ارزش سهام ایجاد شد، رفتارهای هیجانی بیش از رفتارهای بنیادی بر معاملات تاثیر می‌گذاشت و بنابراین پیشنهاد کاهش دامنه نوسان جدی شد. این عضو شورای‌عالی بورس خاطرنشان کرد: بسیاری از فعالان بازار سرمایه از جمله من معتقدیم کلا دامنه نوسان باید تعادل بخشی را سهل کند. اسلامی در عین حال گفت: در دورانی که رفتارهای هیجانی بیشتر بود و کاهش قیمت سهام ناشی از اخبار سیاسی و جو اقتصادی صورت می‌گرفت، مجددا پیشنهاد کاهش دامنه نوسان مطرح شد که منفی و مثبت دو درصد را دربر گرفت. دبیرکل کانون نهادهای سرمایه‌گذاری ایران در گفت‌و‌گو با تسنیم بیان کرد: در نهایت قرار شد دامنه منفی، که کاهش قیمت‌ها را نشان می‌دهد به منفی دو درصد کاهش یابد و دامنه مثبت نیز به مثبت شش درصد برسد تا سیگنالی بلندمدت برای باز شدن دامنه نوسان باشد. اسلامی افزود: وقتی دامنه کاهش می‌یابد، چالش فزونی می‌گیرد. اما اگر اتفاقی درباره یک صنعت یا شرکت بیفتد که نیاز به کاهش ۱۵ درصدی داشته باشیم چه اتفاقی می‌افتد؟ در اینجا بسیاری فعالان بورس مخالف اتخاذ تصمیم بر اساس دامنه نوسان هستند و معتقدند وقتی دامنه نوسان وجود ندارد، رسیدن سهام به قیمت ذاتی، سریع‌تر انجام می‌شود. وی ادامه داد: وقتی دامنه نوسان کاهش یابد ممکن است به کاهش نقد‌شوندگی سهام منجر شود؛ اما تصمیم محدود کردن دامنه نوسان در برخی دیگر از بورس‌های دنیا نیز وجود دارد، برای کوتاه‌مدت اتخاذ می‌گردد. اسلامی به بیان دیگر این تصمیم را به معنای اعمال نوسان دامنه محدود برای بلندمدت در بازار سرمایه ندانست و گفت: در این میان بیشتر معاملات ناشی از رفتارهای هیجانی بود و حتی وقتی خبر خوبی برای یک شرکت اعلام می‌شد، به دلیل جو روانی منفی در بازار، سهام‌های مطلوب نیز با کاهش قیمت روبه‌رو شد. این فعال بازار سرمایه گفت: تصمیم محدود‌سازی دامنه نوسان را یک ماهه است و به نظر می‌رسد مجموعه تصمیمات سازمان بورس اوراق بهادار و شورای‌عالی بورس گرفتند، جو چند روز اخیر را در بورس مثبت کرده است. اسلامی ابراز امیدواری کرد بازار هرچه سریع‌تر به تعادل برسد و تصمیمات بهتری درباره دامنه نوسان اتخاذ شود. وی خاطرنشان ساخت: نوسانات در ذات بازار سرمایه است ولی بخشی از آن ناشی از اتفاقات بیرونی است. اسلامی همچنین افزایش و کاهش قیمت دلار و برخی انتظارات از بورس را خارج از اختیار ارکان فعال در بازار سرمایه دانست و گفت: دولت باید تصمیماتی در جهت ثبات کلی اقتصاد بگیرد تا ثبات را به بازار سرمایه هم بازگرداند. گفتنی است این عضو شورای‌عالی بورس پیش از این نیز در گفت‌و‌گو با بورس نیوز با بیان اینکه دامنه نوسان نامتقارن عملا به بازار سیگنال می‌دهد، تصریح کرده بود: اجرای این نوع دامنه نوسان ممکن است چالش‌های بازار را بیشتر کند. اسلامی‌بیدگلی افزوده بود: بسیاری از افرادی که عنوان می‌کنند دامنه نوسان را موقتا جابه‌جا کنیم به این دلیل است که زمان خریداری شود تا رفتار هیجانی موجود اصلاح شود. این عضو شورای‌عالی بورس بیان کرده بود: شخصا با دامنه نوسان مخالفم؛ همین دامنه نوسان فعلی نیز یک تجربه کوتاه‌مدت و ناموفق بود. وی درباره اینکه آیا بازار به حدی حرفه‌ای شده که دامنه نوسان برداشته شود، گفته بود: این موضوع دوطرفه است؛ اگر بازار با سازوکاری که تعریف می‌شود حرفه‌ای نباشد قطعا بازار حرفه‌ای نیست.

در همین رابطه

آثار روانشناختی تغییر دامنه نوسان

قرار است از امروز دامنه نوسان نامتقارن در معاملات بورس اعمال شود؛ اما آیا تغییر دامنه نوسان منجر به متعادل‌سازی بازار سرمایه در کوتاه‌مدت و همچنین رشد و رونق این بازار در میان‌مدت و بلندمدت خواهد شد؟ و آثار روانشناختی آن بر معامله‌گران و تصمیمات آنها چه خواهد بود؟ محمدابراهیم سماوی- کارشناس بازار سرمایه- با بررسی بعد روانشناختی تغییر دامنه نوسان بر سهامداران بیان کرد: بر اساس تئوری‌های روانشناسی و سرمایه‌گذاری مالی رفتاری، معمولا در زمانی که بازار در ماه‌ها و هفته‌های متمادی دچار ریزش قیمتی می‌شوند و بسیاری از دارایی‌های مالی بیش از ۵۰ درصد سقوط می‌کنند، افراد نسبت به دریافت اطلاعات مثبت و جدید مقاومت می‌کنند. وی با اشاره به اینکه در چنین شرایط روانی، سرمایه‌گذاران و سهامداران، تغییرات جدید را نادیده گرفته و در تحلیل‌های خود لحاظ نمی‌کنند، ادامه داد: اصصلاحا سرمایه‌گذاران دچار دیل‌‌پذیری می‌شوند. به این ترتیب، پیش‌بینی‌ها و دیدگاه قبلی خود را با توجه به اینکه بازار در ماه‌های اخیر ریزشی بوده، ادامه داده و از ورود اطلاعات جدید به پرتفوی ممانعت می‌کنند. سماوی در ادامه گفت: با توجه به اینکه در ماه‌های اخیر روند بازار نزولی بوده، می‌توان گفت سرمایه‌گذاران نسبت به اخبار منفی بیش واکنشی دارند و اخبار مثبت را به اندازه مقتضی در تحلیل خود لحاظ نمی‌کنند. این کارشناس بازار سرمایه در ادامه اشاره کرد: به عنوان مثال، در انتخابات بایدن در دو برهه شاهد ریزش بازار بودیم. یک زمان قبل از انتخابات که صحبت بر این بود که بازار در حال پیشخور کردن انتخاب بایدن است و به همین دلیل با ریزش همراه است. اثر دوم پس از انتخابات و تحویل دولت از ترامپ، بازار دچار ریزش شد. به این معنی که یک خبر در بازار دوبار اثرگذار بوده که نشان‌دهنده بیش واکنشی به بازار است.

افزایش ضریب نفوذ بورس، عاملی برای بیش واکنشی

وی در خصوص روند بیش‌واکنشی نسبت به اخبار توضیح داد: این اثرات، نشان‌دهنده این است که بازار هیجانی است و یکی از عوامل این هیجان، افزایش ضریب نفوذ در آحاد جامعه است. طبیعتا یکسری از افراد تجربه کمی دارند و چرخه‌های زمانی کمتری را در بازار شاهد بوده‌اند و دچار هیجانات می‌شوند. این تحلیلگر در خصوص سیاست‌های نهادناظر درباره تغییر دامنه نوسان بیان داشت: سیاست سازمان مبنی بر دامنه نوسان نامتقارن می‌تواند از منظر روانشناختی اثر مثبتی بر بازار داشته باشد به این دلیل که بسیاری از سرمایه‌گذاران این دغدغه را داشتند که وعده‌های داده‌شده اجرایی نشده و آن طور که باید اثر نداشته است اما همین که دامنه نوسان پایین، محدود شده و دامنه مثبت افزایش پیدا کرده، نشان‌دهنده این است که سازمان بورس نیاز به تعادل رسیدن بازار را بخشی از اهداف خود می‌داند. سماوی در گفت‌وگو با عصر مالی، با تاکید بر اینکه این تغییرات مسکن‌هایی کوتاه‌مدت است و در بلندمدت بی‌تاثیر خواهد بود، ابراز داشت: با این تغییرات جدید می‌توان گفت که همه بر این باور هستند که قیمت‌ها، پایین‌تر از ارزش ذاتی است و این روند می‌تواند موج هیجان مثبتی را در سرمایه‌گذاران ایجاد کند که به نظر کوتاه‌مدت بوده و پایدار نیست.

نسخه‌ای برای درمان بلندمدت

وی خاطرنشان کرد: در ادبیات اقتصادی، بازار‌ها چرخه خود را که شامل رشد است طی می‌کند، سپس به رونق می‌رسد و رونق دچار ریزش می‌شود و به رکود می‌رسد. این چرخه باید طی شود. سازمان بورس صرفا با این تصمیم‌گیری می‌تواند شیب نمودار و شاخص را متعادل کرده و یکسری از اثر‌های ناشی از بحث‌های بی‌واکنشی را کاهش دهد و مسکنی کوتاه‌مدت برای بازار تزریق کند. این کارشناس بازار سرمایه تاکید کرد: برای تاثیر بلندمدت نیاز است که فاکتور‌های بنیادی مشخص شود و دولت اثبات کند از بازار حمایت کافی صورت می‌گیرد. یک ملاک برای حمایت از بازار می‌تواند رسیدن قیمت دارایکم به قیمت NAV باشد. فاکتور بعدی می‌تواند رفع ابهامات بودجه، راه‌های تامین مالی کسری بودجه، قیمت دلار، روند فروش نفت، و مذاکره در خصوص برجام باشد که همراه با اقدمات مثبت سازمان بورس موجبات رشد بلندمدت بازار سرمایه را فراهم آورد.

منبع جهان صنعت
مطالب مشابه