تجزیه و تحلیل اخبار و تحولات اقتصادی ایران و جهان

بررسی ابعاد فاجعه محیط زیستی تالاب میانکاله

مهدیه بهارمست- طی ۱۰ روز گذشته دو هزار و ۲۰۲ بال پرنده آبزی مهاجر بر اثر بیماری در تالاب میانکاله و خلیج گرگان برای دومین سال پیاپی تلف شدند و روز‌به‌روز به این تعداد افزوده می‌شود.

به گزارش پایگاه خبری اقتصادی معاصر، گمانه‌زنی‌ها دوباره بر سر علت مرگ آنها شدت گرفته است. سال گذشته حدود ۴۰ هزار بال پرنده براثر ریختن سم عمدی در همین تالاب تلف شدند. بنابراین از بین رفتن پرندگان در تالاب موضوع جدیدی نیست. اکثر پرندگان تلف شده از گونه‌های چنگر معمولی، فلامینگو و مرغابی هستند. با این حال ابتدا طبق روال همیشه مسوولان علت مرگ این پرندگان را مجهول دانستند تا اینکه بالاخره دیروز پس از بررسی سازمان دامپزشکی، علت مرگ آنها را سم بوتولیسم اعلام کرد. این سم نوعی باکتری به نام کلستریدیوم بوتولینوم در محل‌هایی که اکسیژن کم باشد در بقایای گیاهان کف تالاب رشد می‌کند و گرمای هوا نیز شرایط را برای رشد این باکتری فراهم می‌کند. در اصل ناشی از ریشه فاسد شده درختان در آب راکد تالاب است. این سم بسیار کشنده است و به گفته سازمان دامپزشکی برای جلوگیری از تکرار آن باید تالاب میانکاله احیا شود وگرنه سالیان سال این فاجعه تکرار خواهد شد. این در حالی است که پارسال در پی مرگ هزاران پرنده در میانکاله پرویز کردوانی، شناخته‌شده‌ترین جغرافیدان و پدر کویرشناسی ایران به «جهان صنعت» گفته بود:« عده‌ای به صورت عمدی در تالاب میانکاله سم ریختند. احتمالا این سم در سطح وسیعی ریخته شده است که جمعیتی ۱۵ هزارتایی از پرندگان تلف شده‌اند. کردوانی می‌پرسد سوال این است که این سم از کجا آمده است؟ اگر سمپاشی عمدی بوده چه کسی و از کجا چنین اقدامی کرده است که فقط پرندگان پایین‌دست تالاب تلف شده‌اند؟»

آنچنان که رئیس سازمان محیط‌زیست تابستان امسال درباره آن سخن گفته و این گونه اتفاقات را امری طبیعی دانست و گفت: «این دست اتفاقات در دنیا سابقه داشته است.»

شاید این اظهار نظر علیرضا‌ هاشمی کارشناس پرنده‌شناسی بی‌مورد نباشد که گفته است بعید به‌نظر می‌رسد مبهم یا غیرمبهم بودن علت مرگ پرندگان مهاجر تفاوتی برای سازمان متولی داشته باشد چراکه در همان استان مازندران که ۴۳ هزار پرنده مهاجر تلف شدند، سالانه ۵۰۰ هزار تا یک میلیون پرنده مهاجر به‌صورت غیرقانونی در منطقه فریدون‌کنار و نقاطی دیگر در استان مازندران صید می‌شوند اما سازمان حفاظت محیط‌زیست برای جلوگیری از آن نیز اقدام تاثیرگذاری نمی‌کند. در این شرایط اگر علت اصلی تلفات پرندگان هم برای این سازمان مشخص باشد نیز نمی‌دانم چقدر می‌توان امیدوار بود که اقدامی در راستای پیشگیری از آن انجام دهد.

سم بوتولیسم نیست

در همین راستا اسماعیل کهرم، پرنده‌شناس و فعال محط‌زیست به «جهان‌صنعت» گفت: بهتر است مسوولان دامپزشکی کمی مطالعه و بررسی کنند و بعد درخصوص علت مرگ پرندگان میانکاله سخن بگویند. چرا که سم بوتولیسم از یک عامل و باکتری به نام کلستریدیوم بوتولینوم است. این سم نوعی میکروب بی‌هوازی است، که در اثر فاسد شدن قوطی کنسرو در عرض سال‌ها تولید می‌شود. با این اوصاف به هیچ عنوان امکان ندارد این سم در تالاب تشکیل شود، یا حتی بشود آن را از سم‌فروشی‌ها خرید. بنابراین نظریه سم بوتولیسم کاملا خلاف واقع است. زیرا سم بوتولیسم هنگامی که گوشت قرمز و ماهی ساردین زمان زیادی درکنسرو بماند و فاسد شود، سم بوتولیسم تولید می‌کند. با این حال درون تالاب هیچ سم بوتولیسمی وجود ندارد. برخی می‌گویند دلیل اصلی آن راکد بودن آب تالاب است، اما این نظریه هم اشتباه است.وی افزود: در حال حاضر ما ۲۵۲ عدد در کشور تالاب داریم. اگر حرف مسوولان صحت داشته باشد و درون تالاب سم بوتولیسم خود به خود تشکیل شده باشد، این سوال مطرح می‌شود که چرا فقط درون تالاب میانکاله این سم تولید می‌شود؟! چرا در تالاب شادگان ۴۰۰ هزار هکتاری این سم تشکیل نشده است؟! در حالی که پارسال هم این اتفاق رخ داد و من به شما گفتم صیادان منطقه عمدا سم را برای انتقامجویی از مسوولان محیط‌زیست روانه تالاب میانکاله کرده‌اند. البته بعدا از رسانه‌ای شدن صحبت‌های من مسوولان مجبور شدند بالاخره زیر بار این قضیه بروند و مسوولان محیط‌زیست به این امر اعتراف کردند. امسال هم وضع همین است اما هنوز حقیقت را رسانه‌ای نکردند.این پرنده شناس با تاکید بر اینکه سمپاشی در منطقه عمدی است، بیان کرد: در آن منطقه انواع و اقسام آدم‌ها کنار هم از تالاب بهره‌برداری می‌کنند. تعدادی صیاد از تالاب ماهیگیری می‌کنند، شکارچیان پرنده، کشاورزانی که زمین را شخم می‌زنند، دامدارانی که بز و گوسفند‌ها را در مراتع اطراف تالاب می‌چرانند و در نهایت عرب‌هایی که گاومیش را در شمال میانکاله می‌برند. در مقابل تمام این افراد عده‌ای هستند به عنوان محیط‌بان که در فصل صیادی و شکار بین محیط‌زیست و افرادی که در آنجا فعالیتی دارند اختلاف‌هایی رخ می‌دهد. حال این افراد برای انتقام از محیط‌زیست درون تالاب سمپاشی می‌کنند. مگر پارسال این افراد هزاران بال پرنده را قتل‌عام نکردند، امسال هم همان کار را تکرار کردند.

وی افزود: پارسال با وجود تمام اتفاق‌هایی که رخ داد، سازمان دامپزشکی اعلام کرد نمونه سم را برای بررسی‌های بیشتر به آلمان فرستاده است. همان پارسال هم من گفتم نتیجه این آنالیز هیچ وقت منتشر نخواهد شد و نشد. امسال هم مسوولان ذی‌ربط دلیل مرگ پرندگان را سم بوتولیسم اعلام کردند، چرا که بیان این امر برای آنها به صرفه‌تر است زیرا اگر دلیل اصلی آن را بیان کنند، تمام مردم منطقه به علاوه سازمان محیط‌زیست باید پاسخگو و محاکمه شوند. یک ضرب‌المثلی وجود دارد که می‌گوید دروغگو دشمن خداست، در صورتی که دروغ مانند ریگ در ایران بسیار است. قطعا مدیرکل محیط‌زیست پنهان‌کاری می‌کند چون جایگاهش در خطر می‌افتد. کسانی که می‌گویند بوتولیسم عامل مرگ پرندگان شده دروغ می‌گویند. تالاب میانکاله حدود ۶۸ هزار هکتار است، حتی اگر آن را از نو احیا کنیم باز هم سال دیگر شکارچیان و صیادان آن را سمی می‌کنند زیرا اختلافات در آن منطقه ریشه دوانده است.

طریقه سرایت به انسان

کهرم درباره انتقال سم به انسان گفت: اگر کسی در تماس با آن سم باشد، به سرعت مسموم می‌شود، والا این سمی نیست که در هوا پخش شود. جالب است که ما اجساد پرنده‌ها را با چشم می‌بینیم، اما از موجوداتی که زیر آب زندگی می‌کنند مانند حلزون، دوکفه‌ای‌ها و صدف‌ها خبری در دست نداریم. البته باید بدانیم که همانند سال گذشته تا به حال تمام این موجودات تلف شدند.

راهکار جلوگیری از تلفات پرندگان

این فعال محیط‌ زیست در خصوص راهکار جلوگیری از تلفات پرندگان تالاب تصریح کرد: برای اینکه سال دیگر شاهد چنین اتفاق‌هایی نباشیم، تمام افرادی که از تالاب بهره‌برداری می‌کنند به همراه سازمان محیط‌زیست باید اختلاف‌ها را کنار بگذارند. البته تالاب میانکاله پناهگاه حیات وحش است و اصلا قرار نیست در آنجا صیاد، شکارچی و کشاورز وجود داشته باشد. قبل از انقلاب تمام زمین‌های آن منطقه توسط سازمان حفاظت محیط‌زیست خریداری شده است. حال کشاورزان این زمین‌ها را به زور غصب کردند. طبق قانون حیات وحش هیچ‌کدام از این افراد نباید در آن منطقه حضور داشته باشند. بنابراین این خانه از پای‌بست ویران است و با این تفاصیل هیچ‌گاه درست نمی‌شود. به نظرم مجدد در سال دیگر هم شاهد از بین رفتن پرندگان مهاجر خواهیم بود.

میانکاله از جمله تالاب‌های مهم بین‌المللی تحت نظر کنوانسیون «رامسر» است که در شرق استان مازندران قرار دارد. این تالاب به عنوان یکی از ۹ ذخیره‌گاه مهم زیست‌کره کشور سالانه میزبان بیش از یک میلیون و ۵۰۰ هزار پرنده از ۱۵۰ گونه مختلف است. سازمان حفاظت از محیط‌زیست نیز هیچ مسوولیتی در قبال دفاع از حقوق حیوانات متقبل نمی‌شود.

منبع جهان صنعت
مطالب مشابه